Mantelzorg en een baan: hoe hou je dat vol?

Gerrie verleent al sinds 2012 mantelzorg aan dierbaren. Toen ze daarmee begon, signaleerde ze al snel waar de schoen wringt. “We doen als maatschappij een steeds groter beroep op mensen om mantelzorg te verlenen. Maar het lijkt alsof de overheid, het sociale domein en werkgevers niet genoeg verantwoordelijkheid voelen – en niet echt samenwerken. Als persoon draag je daardoor vooral zelf de sociale, financiële en professionele consequenties van mantelzorgen.” 

“De gedachte is nog te vaak: mantelzorg is een privékwestie. Daardoor voelt het soms alsof je er alleen voor staat. In mijn eigen situatie kwam ik in de knel: door het drukkende gevoel van voortdurende verantwoordelijkheid en de tijd die mantelzorg van me vroeg terwijl ik ‘gewoon’ doorwerkte. Dat was zowel fysiek als mentaal erg zwaar.” Mede daarom schoolde Gerrie zich om en begon ze in 2019 haar bedrijf Mantelzorg met beleid. Nu helpt ze werkgevers en professionals om de puzzel te leggen.  

Wat maakt mantelzorg en werk combineren nu zo ingewikkeld? “In de kern gaat het hierom: er komen verschillende verantwoordelijkheden op je af die soms botsen. Tegenover je werk heb je professionele verplichtingen; tegenover je dierbare heb je persoonlijke en emotionele verplichtingen. Je wordt continu gevraagd om af te wegen en te kiezen.” 

Bovendien: mantelzorg is niet (goed) te plannen. “Het is niet alsof je tussen negen en vijf je werk doet en daarbuiten mantelzorger bent. Mantelzorg is per definitie onvoorspelbaar.” Dat botst vooral met tijd- en plaatsgebonden werk, zegt Gerrie. “De aard van veel functies – ook in zorg en welzijn – maakt flexibiliteit moeilijk. Als je aan strakke werkroosters vastzit en niet thuis kunt werken, is het lastig om mantelzorg te verlenen op de momenten dat het nodig is.” 

Mantelzorg is overigens niet alleen een agendaprobleem, benadrukt Gerrie. “Zorgen om een naaste weegt zwaar op je: fysiek, mentaal en emotioneel. Zeker als je ziet dat je dierbare achteruitgaat of verandert. Daardoor heb je soms minder energie, een slechtere concentratie of een korter lontje, wat weer impact heeft op je werk en team. Daarom is het extra belangrijk om snel het gesprek met je leidinggevende aan te gaan.” 

Toch kan het spannend zijn om op je werk te vertellen dat je mantelzorg verleent. Word je dan nog wel als flexibel gezien? En wat betekent het voor je loopbaankansen? “Dat je mantelzorger bent, wil natuurlijk niet zomaar zeggen dat je in één keer geen ambitie meer hebt”, zegt Gerrie.  

Ondanks dat ongemak, pleit Gerrie voor het gesprek. Ook als je nog niet precies weet wat je nodig hebt. “Wacht niet tot je in de problemen komt, ga het gesprek aan. Niet om meteen iets op te lossen of voor elkaar te krijgen, maar zodat je leidinggevende weet wat er speelt. Dat kan heel laagdrempelig, bij de koffieautomaat of tijdens de lunch. Op die manier creëer je begrip. Als je dan op een later moment hulp nodig hebt, wordt dat gesprek minder beladen.”

Merk je dat je in de knel komt en wil je je werkgever om ondersteuning vragen? Begin dan bij wat jij nodig hebt. Geen twee mantelzorgsituaties zijn namelijk hetzelfde. Gerrie: “Vind je vooral het plannen moeilijk? Kun je je niet goed concentreren? Of mis je met name begrip bij collega’s of je leidinggevende? Zo kom je erachter welke regelingen of interventies jou kunnen helpen.” 

Vervolgens kun je op zoek naar de mogelijkheden binnen je organisatie. “Misschien vind je in de cao of op intranet al een interne regeling, of kun je bij jouw organisatie terecht bij een mantelzorgcoach of bedrijfsmaatschappelijk werk. Helpt dat je niet genoeg? Stap dan naar je leidinggevende voor een maatwerkoplossing.” 

Collega's als bondgenoten